تقدیر از:
پدر و مادرم که تمام عمرناچیزم را مدیون وجود آنها و رنج و زحمتی که از طفولیت تاکنون بر دوش کشیدند و نیز از همسر ارجمند سرکار خانم (م . اشرفی) و فرزندان عزیزم ابوالفضل و علی که به مدد و نام آنها قدم در این راه نهاده و با تشویقها و حمایتهای بی دریغ همسرم بوده که امروز موفق به کسب این رتبه گردیده ام لذا این تحفه ناقابل مرهون زحمات آنهاست و فقط نام من برآن نقش بر بسته است .
بر خود لازم می بینم که از زحمات چند تن دیگر که در نوشتن این پایان نامه مرا یاری نمودند قدردانی کرده اولاً ازاستاد راهنمای خودم جناب حجت الاسلام والمسلمین دکتر محمد رضا عبدلی و ثانیاً استاد دوران تحصیلم جناب آقای دکترمهدی ذوالفقاری که آنچه دارم مرهون علم و فضل و کمال او بوده و هست، ثالثاً از برادر ارجمندم جناب آقای دکتر احمد اشرفی که مرا در زمینه های مختلف و جمع آوری مطالب راهنمائی و ارشاد کردند و رابعاً از سرکار خانم حاجئی که در تکمیل و ویرایش و تحقیق این پروژه مرا یاری نمودند قدر دانی داشته باشم.
تقدیم به
همسرانی از دیار آسمانها از تبار ستارگانی فروزان که در دامان پر مهر و محبّت خود دوازده ستاره فروزان که همچون شهاب آسمانی شب تار را بر زمینیان خفته روشن ساختند. آری در دامان چنین اختران تابناکی، در سایه زهد و عفت و ایمان چنین فرزندانی پرورش یافته و به خواست و مشیت الهی هدایت و باغبانی زمینیان را بر عهده گیرند و زمین را از وجود علفهای هرزه، پاک سازی کرده و مردم را به سوی فطرت حق جوی خود گسیل دهند.
به امید روزی که دوازدهمین اختر بتابد و آرزوی ستمدیدگان را فراهم آورد. ما هر روز وشب منتظرش هستیم تا آرزویمان را با دیدن روی ماهش و ندای انا المهدی اش به منزله وجود فراهم ببینیم.
فهرست
چکیده1
مقدمه2
1- بیان مسئله:2
سوال اصلی2
سوالات فرعی2
فرضیه اصلی:2
فرضیه های فرعی:3
3- اهداف تحقیق3
فرضیه های تحقیق3
4- سابقه و پیشینه تحقیق4
5-ضرورت تحقیق4
6- روش تحقیق4
سازماندهی تحقیق :5
بخش اول7
کلیــــات7
فصل اول7
گفتار اول: واژه شناسی(کفر، شرک، اسلام، ایمان)8
کفر در لغت8
کفر در اصطلاح9
مشرکان10
گفتار دوم: تعریف لغوی اسلام11
مفهوم اصطلاحی ایمان از دید صاحبنظران12
تفاوت اهل کتاب با مشرکین:13
گفتار سوم: تعریف لغوی و اصطلاحی ازدواج14
گفتارچهارم :اقسام ازدواج در فقه شیعه16
تفاوت بین ازدواج دائم و موقت :16
گفتار پنجم :اقسام ازدواج در فقه عامه وحقوق کشورهای سنی مذهب18
تعریف نکاح مسیارویومیه18
آشنایی بیشتر با صورت های نکاح مسیار و یومیه20
نکاح لیلیات و نهاریات :21
جهات اشتراک و افتراق (نکاح دائم ، نکاح مسیار و متعه)21
جهات مشترک21
جهات افتراق22
جهات افتراق نکاح دائم و نکاح مسیار با ازدواج موقت23
ارث در ازدواج موقت25
نظریه ی علمای عامه29
اقوال قائلین به جواز و یا اباحه ی با کراهت و ادله ی آنها29
حاصل کلام موافقین:30
قائلین به صحت اشتراط میگویند:31
نظر مخالفین و ادله ی آنان31
مخالفت با مقتضی عقد نکاح:32
عدم تحقق اهداف شرع :32
ظلم به زن و اهانت به شخصیت وی :33
نظریه متوقفان:33
نظریه حضرت آیت الله مکارم شیرازی:34
فصل دوم37
پیشینه بحث ازدواج با غیر هم کیش38
گفتار اول :ازدواج با غیر هم کیش در آیین یهود41
گفتار دوم :ازدواج با غیر هم کیش در مسیحیّت43
گفتارسوم: ازدواج با غیر هم کیش در دین زرتشت45
گفتار چهارم: پیشینه تاریخی ازدواج در مذهب صابئین45
گفتار پنجم: پیشینه تاریخی ازدواج در جاهلیت48
ازدواج صداق:50
متعه:50
ازدواج اماء:50
ازدواج شغار :51
ازدواج رهط:51
ازدواج با اختین:51
ازدواج مخادنه:51
ازدواج استبضاع:51
ازدواج تعویضی:52
بخش دوم53
ازدواج با غیر مسلمان53
فصل اول53
طهارت یا نجاست اهل کتاب و تأثیر آن در ازدواج با آنان54
گفتار اول: دلائل قائلین به نجاست کفار54
بند اول: آیه شریفه سوره توبه54
استدلال بر نجاست اهل کتاب55
محورهای اختلاف استنباط56
دلایل عدم شمول59
بند دوم : آیه سوره انعام ونظر فقیهان شیعه درباره دلالت آیه64
شواهد عدم دلالت آیه برنجاست کفار67
بند سوم: اجماع68
اهمیت اجماع در این موضوع68
نقد دلیل اجماع70
عدم فتوای صریح قدما به نجاست ذاتی بدن اهل کتاب73
عدم کاشفیت قطعی فتاوای فقهای متقدم و اجماع آن ها از رأی معصوم علیه الاسلام،74
مدرکی بودن اجماع75
بند چهارم: روایات76
گفتار دوم: دلایل طهارت اهل کتاب84
بند اول: آیات قرآن ( سوره مائده )84
دلایل اختصاص طعام به گندم و نقد آن ها86
لزوم تخصیص عموم آیه با ادله نجاست اهل کتاب90
دلایل عمومیت معنای طعام91
بند دوم: روایات دلالت کننده بر طهارت اهل کتاب92
طهارت اهل کتاب در روایات92
بند سوم: قاعده طهارت و اصالت برائت97
گفتار سوم : ازدواج با غیر مسلمان از دیدگاه اسلام101
بند اول: ادله این نظریه102
بند دوم : مفهوم شناسی واژگان آیه103
بند سوم : بررسی و نقد دلیل104
گفتار چهارم : آیا اهل کتاب هم تحت عنوان مشرک قرار می گیرند؟105
بند اول : بررسی استدلال به مفهوم آیه106
بند دوم : تفسیر(1)107
بند سوم : نقد و بررسی:111
گفتارپنجم : دسته دوم:114
دلایل قائلین به این نظریه از آیات قرآن114
بند اول : مفهوم شناسی واژگان آیه115
بند دوم : نقد و بررسی روایات در باب نسخ آیه116
بند سوم : دیدگاه فقهاء (اهل سنت و شیعه) درباره آیات ازدواج با غیرمسلمان117
گفتار ششم : دسته سوم:130
گفتارهفتم : دسته چهارم: گفتار ششم : دسته سوم:131
فصل دوم132
ازدواج با غیر مسلمان از دیدگاه روایات133
روایت حفص بن غیاث از امام صادق علیه السلام،138
روایت زراره از امام باقر علیه السلام،148
روایت اسماعیل بن سعد الأشعری149
روایت ابن سنان از امام رضا علیه السلام،150
روایت حسن تفلیسی150
نتیجه بحث از روایات151
راه حل صاحب حدائق152
راه حل تعارض بر پایه انقلاب نسبت153
استدلال به عمومات نکاح154
فصل سوم156
ازدواج زن مسلمان با مرد غیرمسلمان157
دلائل حرمت:157
اجماع157
نفی سبیل157
فصل چهارم159
ازدواج مرد مسلمان با زن کافر غیر کتابی160
الف:از نظر علمای اهل سنت160
ب:از نظر علمای شیعه160
ادله حرمت این نوع ازدواج161
فصل پنجم163
ازدواج با غیر مسلمان از نظر حقوقی163
گفتار اول: ازدواج با غیر مسلمان از دیدگاه قوانین حقوقی ایران164
مفهوم بیگانه و غیر مسلمانی در قانون مدنی و قوانین شرعی164
ازدواج با بیگانگان و غیر مسلمانان در قانون ایران165
مرجع صدور جواز ازدواج با غیر مسلمانان و بیگانگان167
گفتار دوم :ازدواج با غیر مسلمانان در قوانین مدنی دیگر کشورهای اسلامی169
نتیجه171
فهرست منابع173
منابع کتابخانه اینترنتی180

چکیده
در جهان امروز که دنیای ارتباطات به سرعت در حال رشد و گسترش است ، ارتباط با کافران از مسایل اجتناب ناپذیر است و بر دانشمندان علوم اسلامی لازم است که ابعاد این موضوع را مورد توجه قرار داده و به پرسش های نو پیدای آن پاسخ دهند.
یکی از مهمترین مسایل مربوط به این موضوع ازدواج با غیر مسلمانان است که از مسائل ریشه دار در فقه اسلامی است و در دوره تدوین فقه و عصر استنباط نیز همواره مورد توجه فقها و دانشمندان شیعه و سنّی بوده است. در عصر حاضر با توجه به گسترش ارتباط بین ملّت ها و اقامت مسلمانان در کشورهای غیر اسلامی و برخی مهاجرت های اجباری اقوام مختلف از منطقه ای به منطقه ای دیگر در جهان و اختلاط گسترده مسلمانان با پیروان سایر ادیان موجب شده است که مسئله ازدواج با غیر هم کیش برای مسلمانان به مسئله ای مطرح و مورد ابتلا تبدیل شود که لازم است پژوهشی جامع درباره آن صورت گیرد و با توجه به دیدگاه مذاهب اسلامی و جمع بندی میان آیات و روایات و بررسی و بحث نظریه ها، دیدگاه اسلام در این باره روشن شود که به یکی از مسائل مهم مورد ابتلای جامعه نسبت به جواز یا عدم جواز آن پرداخته ایم .لذا در این رساله بر آنیم که این موضوع را از دیدگاه مذاهب اسلامی نقد و بررسی کنیم.
کلید واژه ها : ازدواج ، مسلمان ، غیر مسلمان ، اسلام ، فقه
مقدمه
1- بیان مسئله:
*از آنجا که ارتباطات انسانی در جهان کنونی موجب اختلاط نژادی و نزدیکی فرهنگها به یگدیگر گردیده ، جوامع مسلمان نیز از موضوع مستثنی نبوده و ازدواج فرد مسلمان با غیر مسلمان به کرات صورت پذیرفته و در آینده نیز تکرار خواهد شد. لذا ضروری است ابعاد فقهی این موضوع در منابع فقهی اسلام مورد کاوش و تحقیق قرار گرفته تا راه حل مناسبی برای این موضوع ارائه و تدوین گردد و این پژوهش در پی انجام این مهم بوده و سوالات زیر دراین خصوص مطرح و مورد بررسی قرار میگیرد.

سایت منبع

سوال اصلی
*ازدواج فرد مسلمان با غیر مسلمان در فقه اسلامی چگونه است؟
سوالات فرعی
1- پیشینه ازدواج در ادیان الهی همچون مسیحیت ، یهودیت و ……. چگونه بوده است؟
2- ازدواج با غیر مسلمان از دیدگاه فقه امامیه و عامه چگونه است ؟
3- ازدواج مرد مسلمان با زن اهل کتاب چگونه است؟
4- ازدواج زن مسلمان با مردغیراهل کتاب چگونه است؟
2- فرضیات:
فرضیه اصلی:
هرچند در منابع فقهی امامیه و اهل سنت نظرات مختلفی در این باره وجود دارد ولی به نظر میرسد که ازدواج با غیر مسلمان تحت شرائطی جایز باشد.
فرضیه های فرعی:
1- با بررسی ازدواج در ادیان الهی گذشته ، هرچند این ادیان اکثر اصول آن تحریف شده است ولی به نظر میرسد نظام خانواده بر اساس قوانین موجود در آن دین ها صورت گرفته و دستوراتی درباره اباحی گری در این زمینه داده نشده است . لذا این ادیان نیز به طهارت در میلاد معتقدند.
2- چنین به نظر میرسد که در فقه اسلام از اهل تسنن و شیعه ، ازدواج مرد مسلمان با زن غیر مسلمان تحت شرائطی قابل اجراست ولی عکس آن صادق نیست.
3- چنین به نظر میرسد که فقه اسلام در تمام مذاهب گوناگون آن ازدواج زن مسلمان با اهل کتاب را جایز نمیداند.
4- چنین به نظر میرسد که ازدواج زن مسلمان با غیر اهل کتاب به هیچ جایز شمرده نشده است.

3- اهداف تحقیق
* تبیین دیدگاه فقه اسلامی ( اعم از اهل سنّت و اهل تشیّع) در خصوص احکام راجع به ازدواج با غیر مسلمان.
* تبیین دیدگاه قرآن و روایات در خصوص ازدواج با غیر مسلمان.
* بیان و تشریح قوانین مدنی ایران در موارد ازدواج با غیر مسلمانان.
فرضیه های تحقیق
* ازدواج مرد مسلمان با زن اهل کتاب صحیح است.
* ازدواج مرد مسلمان با زنان غیر مسلمان و غیر اهل کتاب صحیح نمی باشد.
* ازدواج زن مسلمان با مرد غیر مسلمان اعم از کتابی و غیر کتابی صحیح نمی باشد.
4- سابقه و پیشینه تحقیق
این موضوع در قرآن و روایات مورد بحث واقع شده است و در کتب فقهی شیعه و اهل سنّت نیز بحث شده است، بطوری که در میان قُدما نیز این بحث مطرح بوده است در کتاب های متقدّمین از جمله در فِقهُ الرّضا که منسوب به امام رضا علیه السلام، است و همچنین در کتاب المقنعه از شیخ مفید و کتاب الانتصار از سید مرتضی و کتاب المبسوط از شیخ طوسی بحث ازدواج با غیر مسلمانان مطرح شده است همچنین در میان متأخّرین شیخ یوسف بحرانی در الحدائق الناظره و فهد حلی در المهذب البارع فی شرح المختصر النافع این بحث را مطرح کرده اند.
در میان اهل سنّت نیز این بحث از قدیم مطرح بوده است بطور مثال در امام شافعی در کتاب الام و ابن قدامه حنبلی در المغنی و مالک بن انس در الموطأ این بحث را مطرح کرده اندکه اینها همه نشان می دهد این موضوع از همان صدر اسلام مطرح بوده است که باعث شده این افراد در این زمینه بحث و بررسی کنند.
5-ضرورت تحقیق
هم اکنون با توجه به اینکه در عصر ارتباطات قرار داریم و از سویی روابط گسترده میان ملتها و فرهنگها را شاهد هستیم و همچنین موج مهاجرت افراد به مناطق گوناگون عالم باعث شده تا مسئله ازدواج با غیر هم کیش جزو مسائل مستحدثه قرار بگیرد.
6- روش تحقیق
* روش علمی تحقیق به صورت تحلیلی و توصیفی می باشد.
* روش تحقیق از جهت ابزار و جمع آوری کتابخانه ای می باشد که با مراجعه به کتب فقهی و حقوقی و تفاسیر و معاجم روایی مطالب مورد بحث جمع آوری شده است.
* سازماندهی تحقیق :
این پژوهش با مقدمه، اهداف و فرضیات، پیشینه وروش تحقیق شروع شده است در بخش اول کلیات تحقیق است که شامل دو فصل می شود وهر فصل شامل پنج گفتار است.
در فصل دوم به بررسی پیشینه تاریخی ازدواج باغیر هم کیش پرداخته که در پنج گفتار شامل: پیشینه تاریخی ازدواج دریهود، مسیحیت، زردتشت، صابئین و جاهلیت است.
در بخش دوم از این تحقیق ازدواج با غیر مسلمان که به صورت جداگانه در پنج فصل آمده است در فصل اول طهارت یا نجاست اهل کتاب و تاثیر آن در ازدواج با آنان که در دو گفتار مورد بررسی قرار گرفته است
در فصل دوم ازدواج با غیر مسلمان از دیدگاه روایات که در دو بخش : الف: دیدگاه فقهای اهل سنت و ب: دیدگاه فقهای امامیه است مورد بررسی قرار گرفته است.
در فصل سوم از این بخش به بررسی ازدواج زن مسلمان با غیر مسلمان و در فصل چهارم در مورد ازدواج با زن کافر غیر کتابی از نظر علمای اهل سنت و شیعه وادله حرمت این ازدواج پرداخته و در فصل پنجم ازدواج مسلمان با غیر مسلمان از نظر حقوق کشورها مورد بررسی قرار گرفته که خود شامل دو گفتارمیباشد گفتار اول: حقوق کشور ایران و گفتار دوم: از نظر حقوق کشورهای اسلامی ، بخش پایانی نتیجه بحث است که با توجه به این نوشتار صورت گرفته است.
در راستای جمع آوری این تحقیق از131 منبع که شامل 124 منبع از منابع کتب فارسی و عربی زبان و 7 منبع از کتابخانه دیجیتالی و سایتهای مرتبط استفاده شده است .
نتایج کلی که از این تحقیق به دست آمده است به شرح ذیل است:
ازدواج با زنان غیر مسلمان از نظر اهل سنت در صورتی که اهل کتاب باشند یهود و نصارا طبق چهار گروه اهل سنت صحیح است اما در فقه امامیه چهار نظریه وجود دارد، بعضی عدم جواز ازدواج را بیان داشته که خود دارای دلیل و مدرک قرآنی هستند و دسته دوم جواز مطلق این ازدواج و دسته سوم قائل به جواز این ازدواج در حال اضطرار جایز و در حال اختیار حرام است.
دسته چهارم قائل به جواز ازدواج با زنان مستضعف اهل کتاب در حال اختیار هستند، طبق این نظر در حال اضطرار می توان با کلیه زنان اهل کتاب ازدواج کرد.
اما در مورد ازدواج زن مسلمان بامرد کافر، در هر صورت ازدواج حرام است چه کافر کتابی باشد یا غیرکتابی و علمای تمام مذاهب اهل سنت بر این مسئله اتفاق نظر دارند و لذا فرمودند:
ازدواج زن مسلمان با مرد کافر چون موجب تسلط و برتری مرد کافر بر زن مسلمان است باطل است به طور کلی ازدواج زن مسلمان با کافر کتابی و غیر کتابی از نظر فقه اسلام حرام است.
طبق قانون مدنی ایران ازواج با بیگانگان خارجی مجاز و بلا مانع است جز در مورد کارمندان دولت به خصوص کارگزاران وزارت خارجه ولی ازدواج زنان ایرانی را با مردان غیر ایرانی مطلقاً منوط به اجازه ی مسئولان کشوری ایران دانسته است.

به طور کل می توان نتیجه گرفت:
ازدواج زنان مسلمان ایرانی با مردان غیر مسلمان اعم از -ایرانی و غیر ایرانی- چه کافر کتابی وغیر کتابی و ازدواج مردان مسلمان با زن غیر مسلمان غیر کتابی -اعم از ایرانی و غیر ایرانی- به اعتقاد فقهای اسلام واز همه مذاهب اسلامی باطل می باشد.
بخش اول
کلیــــات

فصل اول
گفتار اول: واژه شناسی(کفر، شرک، اسلام، ایمان)
از آنجا که بحث دربارهی ازدواج با غیرمسلمانان است، ابتدا باید مراد از غیر مسلمان روشن شود. با توجه به اینکه غیر مسلمان را غالباً با عنوان کافر می شناسیم لذا لازم است که ابتدا این واژه را توضیح دهیم:
کفر در لغت
در زبان عربی کفر در معانی متعدّدی به کار رفته است:
پوشاندن و مخفی کردن: کسی که چیزی را می پوشاند و از دید مخفی می کند کافر نامیده می شود. به همین دلیل به کشاورز که دانه را در زمین مخفی می کند کافر گفته می شود.1
ناسپاسی: زیرا ناسپاسی سرپوش گذاشتن بر نعمت است.2 همانند آیه شریفه که می‌فرماید: ( وَاشْکُرُوا لِی وَلا تَکْفُرُونِ) 3 ( سپاس مرا بجا آورید و ناسپاسی نکنید)
بیزاری جستن (مجمع البحرین، ذیل ماده کفر): همانند آیه شریفه قرآن که می فرماید: (ثُمَّ یَوْمَ الْقِیَامَهِ یَکْفُرُ بَعْضُکُمْ بِبَعْضٍ وَ یَلْعَنُ بَعْضُکُمْ بَعْضًا) 4 ( در روز قیامت هر یک از دیگری بیزاری می جوید و به یک دیگر لعن و نفرین می کنند.)
نافرمانی و شورش: هنگامی که گفته می شود اهالی فلان منطقه کافر شدند یعنی شورش کردند.5 که در آیات قرآن هم این معنا به کار رفته است: (وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلا وَمَنْ کَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِیٌّ عَنِ الْعَالَمِینَ) 6 (و بر هر کس از مردم که توانایی رسیدن به خانه کعبه را داشته باشد حج آن خانه واجب است و هر کس نافرمانی کند و حج به جا نیاورد به خود زیان زده که خدا از طاعت خلق بی نیاز است.)
انکار: کسی که چیزی را انکار می کند نسبت به آن کافر شده است لذا به همین جهت است که به منکران خدا کافر گفته می شود. (مجمع البحـرین و لسان العرب ذیل ماده کفر) در آیه شریفه چنین می فرماید: (فَمَنْ یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ یُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَهِ الْوُثْقَی) 7 (هر کس طاغوت را انکار کند و به خدا ایمان آورد به دستگیره‌ای محکم چنگ زده است.)
کفر در اصطلاح
واژه کفر در علم کلام در مقابل ایمان به کار می رود. اما این واژه در اصطلاح علم فقه در مقابل اسلام به کار می رود و در این علم بیشتر درصدد تعیین احکامی است که بر اساس ادلِّه بر اسلام و کفر مترتّب می شود. محقّق حلّی، کافر را اینگونه تعریف کرده است:
(ضابطه کلی در شناخت کافر این است که کافر کسی است که از دین اسلام خارج باشد یا با اینکه خود را مسلمان می داند یکی از ضروریّات دین را انکار کند، مثل خوارج و غالیان) 8
شهید ثانی: (کافر کسی است که خدا یا نبوّت یا یکی از ضروریّات دین را انکار کند.)9
امام خمینی(ره) در تعریف کافر چنین گفته اند: (کافر کسی است که بر دینی غیر از اسلام باشد یا اسلام را بعنوان دین برگزیند ولی یکی از ضروریّات دین را به گونه ای که انکار آن به انکار رسالت یا تنقیض شریعت مطهّره برگردد یا گفتار و کرداری از او سر زند که مقتضی کفر باشد.)10
از نظر اصطلاح فقهی، کافران چهار گروهند:
اول اهل کتاب، دوم مشرکان، سوم مادیون، چهارم مرتدین و منکران ضروریّات دین.
هر کدام از عناوین بالا نیازمند بحث توصیفی و مبسوط است، ولی چون این بحثها بویژه مبحث مربوط به مادّیون و مرتدین از موضوع اصلی این رساله خارج است (با توجه به قبول طهارت برخی از کفّار که در فصلهای آینــده به آن خواهیم پرداخت). لذا فقط به صورت گذرا به مشرکان می پردازیم.
مشرکان
1)معنای شرک در لغت و اصطلاح
شرک در لغت به معنای شریک قرار دادن است.11
شرک در اصطلاح به معنای شریک قرار دادن موجود دیگری با خدای بزرگ در یکی از مقامات و شئون مخصوص به خالق هستی است. 12
2) تعریف مشرک
مشرک اسم فاعل از اَشرَکَ است و اشرک به معنای شریک ساختن است. واژه “مشرک” در شریعت اسلام، در سه معنا استعمال شده است، و این واژه در واقع بیانگر مفهوم عامی است که شامل افراد زیر است:
الف- کسی که برای خدا شریکی در عبادت قائل شود، مانند بت پرستان و مشرکان قریش.
ب- کسی که برای خدا شریکی در ذات و خالقیّت یا ربوبیّت و تدبیر عالم قائل شود.
ج- کسی که برای خدا شریکی در اطاعت قائل شود، همانند اینکه از طاغوت و … اطاعت کند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

گفتار دوم: تعریف لغوی اسلام
واژه اسلام در لغت به معنای تسلیم و انقیاد است و لغت شناسان اسلام را چنین تعریف کرده‌اند:
فراهیدی می نویسد: الاسلام: اَلاِستِسلامُ لِاَمرِ اللهُ تَعالَی وَ هُوَ الاِنقِیادُ لِطاعَتِهِ وَ القَبوُلُ لِاَمرِهِ13
راغب اصفهانی: الاِسلامُ الدُّخولُ فی السِّلم وَ هو اَن یُسلِمُ کُلّ واحدٍ مِنهُما أَن یَنالُهُ مَن أَلَم صاحِبَه14
از آنجا که قرآن کریم مجموعه تعالیم حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم، را اسلام نامید و فرمود: (إِنَّ الدِّینَ عِنْدَ اللَّهِ الإسْلامُ) 15 لفظ اسلام برای دین و مجموعه تعالیم آن حضرت عَلَم شده است16 و دخول در این دین هم اسلام آوردن نام گرفته است. با توجه به معانی لغوی کلمه اسلام در می یابیم که اسلام در لغت به معنای تسلیم و انقیاد است.
معنای اسلام در اصطلاح
شیخ صدوق می فرماید: کلمه اسلام همان اعتراف به شهادتین است و جان و مال در پناه آن محترم می شود. پس هر کس بگوید: (لا اله الاالله، محمد رسول الله) جان و مالش محفوظ است و جز به حقّ، قابل تعرض نیست.17
شیخ طوسی می فرمایند: اسلام عبارت است از اعتراف به توحید و رسالت حضرت خاتم الانبیاء صلی الله علیه و آله وسلم ، لذا ایشان هم اسلام را با اظهار شهادتین مساوی دانسته اند18.
محقق اردبیلی در تعریف اسلام می نویسد: این که کلمه اسلام همین شهادتین است، هم در نصّ وارد شده و هم مورد اجماع امت است.19
معنای لغوی ایمان
اصل اَمَنَ طُمانینه و آرامش نفس است و از بین رفتن ترس و ایمان یعنی مطلق تصدیق.
تاجُ العَروس، ایمان را چنین تعریف کرده است: ایمان منحصـــراً بر اقرار به زبان اطلاق می شود و گاهی ایمان به معنی اظهارخضوع ونیز به معنی قبول شریعت و آنچه که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم آورده و اعتقاد قلبی به آن است. پس کسی که بر این صفت باشد مؤمن و مسلمان است که ریب و شک در او راه ندارد و ایمان تصدیق و تهذیب است.
در معجم الفاظ قرآن، ایمان این چنین تعریف می شود که ایمان گرایش قلبی و وابستگی فکری و اعتقادی و روانی به یک معبود به یک قلب حاکم و مرکز است به شکلی که انسان طبق آن عمل کند و به لوازم ایمان و تعهدات آن پایبند باشد بنابراین در این مفهوم، باور نهفته است، یعنی قبول یک مطلب به وضوح و روشنی به نحوی که دل را مسخّر کرده و روشن سازد و دل زنده به آن باور باشد. ایمان به مفهوم اذعان و تصدیق است در فرهنگ فارسی معین چنین آمده است: ایمان به معنی گرویدن، عقیده داشتن، ایمن کردن و بیم نداشتن است.20
لغت نامه دهخدا می نویسد: امن، ایمن شدن، بی هراس شدن، بی بیم شدن، اعتماد کردن، امین پنداشتن، آرامش قلب مقابل خوف.
مفهوم اصطلاحی ایمان از دید صاحبنظران
اصطلاح کلامی و عرفانی ایمان به معنی گرویدن، تصدیق، شوق و اطمینان در مقابل کفر، به معنی خضوع و تصدیق مطلق و ثبات فضیلت نیز آمده است: “اَلایمانُ تَصدِیقٌ و اِعتِقادٌ وَ الاِسلامُ خُضوعٌ و اِنقِیادٌ.”
عطار گوید:
نور ایمان از بیاض روی اوست ظلمت کفر از سر موی اوست .
کاشانی می گوید: ایمان درست آن است که مؤمن در عقیده خود به درجه یقین می رسد و متفاوت است طایفه ای در دنیا به علم الیقین بدانند و عده ای عین الیقین و ایمان اصل یقین بود و علم الیقین و حق الیقین فروع آن است . ایمان در اصطلاح کلامی بر دو قسم است : مستقر و مستودع.
ایمان مستقر آن باشد که از ادله یقینیه بر مبنای اجتهاد و تحقیق حاصل شود . ایمان مستودع آن باشد که از ادله یقینی ماخوذ نباشد بلکه ناشی از ظن و گمان و تقلید است و ایمان در اصطلاح محدثین به مفهوم تشیع و اعتقاد به امامت ائمه اطهارعلیهم السلام، می باشد.21
تفاوت اهل کتاب با مشرکین:
نمی توان همه اهل کتاب را مشمول واژه (مشرکین ) دانست و حکم نجاست را درباره آنان جاری کرد. ممکن است گروه ها یا افرادی از اهل کتاب مبتلا به عقاید یا اعمال شرک آمیز شده باشند که بـتوان آن ها را ((مشرک )) نامید، ولی در این صورت باید دید آیا مقصود از ((مشرکین )) هـر کـس است که به نحوی مشرک نامیده شود یا مقصود مشرکان خاص مورد نظرمثل بت پرستان آن زمان بوده اند که تعمیم حکم آنان به دیگر مشرکین نیازمند دلیل خاص باشد.
قرآن کریم در موارد مـتـعـدد آن گـاه کـه از ادیـان و آیین های غیر اسلام سخن می گوید, لفظ ((مشرکین)) را تنها نـیـاورده, تـا شامل اهل کتاب (یهود و نصارا) هم شده باشد, بلکه قبل یا بعد ازکلمه ((مشرکین )) کـلـمـه (( اهـل کـتـاب )) یـا ((یـهـود ونصارا)) را در ردیف آن ها ذکر کرده است.
همین تفکیک, روشـن تـرین شاهد بر این مدعاست که مراد خداوند از مشرکین, معنایی خاص است که شامل اهل کـتـاب نـمی باشد و همچنین تفکیک بـیـن احکام اهل کتاب و مشرکان در قرآن, خود شاهدی است بر این که مفهوم مشرکین در قرآن, غیر اهل کتاب است.
گفتار سوم: تعریف لغوی و اصطلاحی ازدواج
(ازدواج) مصدر ثلاثی مزید از باب افتعال و (زواج) مصدر باب مفاعله است؛ این دو واژه در اصطلاح فقهی و قانونی، به معنای رابطه ای است حقوقی که لازمه آن، جواز کامجویی بین زن و مرد می باشد، چنان که واژه نکاح نیز به همین معناست؛ هر چند از نظر لغت، ازدواج به معنای متحد شدن دو انسان و نکاح به معنای همخوابگی آن دو می باشد.
مراد از نکاح، پیمانی است که مرد و زن بر اساس مقررات معین دینی یا عرفی با یکدیگر می بندند که در همه جهات زندگی با هم باشند. 22 همچنین راغب چنین می گوید: کاربرد واژه نکاح در آمیزش جنسی ، استعاره است و نمی تواند معنای صریح آن آمیزش جنسی باشد و به صورت استعاره در ازدواج به کار رفته است، زیرا همه الفاظی که برای عمل زناشویی وضع شده اند ، کنایی اند و هیچ لفظی برای این کار وضع نشده است، زیرا میان مردم ذکر آن قبیح شمرده می شود، چنان که فعل آن نیز زشت به شمار می رود.23 بعضی از نویسندگان گفته اند: نکاح به معنای عقدی است که به وسیله آن، زن و مرد به قصد زندگی مشترک و کمک به یکدیگر قانوناً با هم متحد می شوند و نتیجه گرفته اند که اولاً: نکاح عقد است و ثانیاً: هدف آن، شرکت در زندگی است؛ تعریف این دسته با توجه به تعریفی که ذکر کردیم کامل نیست، چه این که هدف و قصد زندگی مشترکْ جزء مقومات این عقد نیست و این هدف معمولاً در عقد ازدواج دایم مطرح است و در ازدواج موقت یا ازدواج با کنیزان و… – که در اسلام و بسیاری از شرایع دیگر مطرح است – هدف اصلی، کامجویی است؛ بنابراین چنین قصدی در عقد ازدواج شرط نیست و بالطبع جزء مقوّمات عقد نیز نخواهد بود. 24
مرحوم صاحب جواهر پس از ذکر اقوال مختلف در معنای لغوی و اصطلاحی نکاح می گوید:نظر مشهور این است که نکاح در لغت به معنای همخوابگی است و در شرع به معنای عقد است و ابن ادریس مدعی است که در این معنا هیچ یک از دانشمندان اختلافی ندارند و ابن فهد و شیخ طوسی و فخر المحققین ادعای اجماع دارند، چه این که استعمال این واژه در عقدْ متداول است و بعضی25 را عقیده بر این است که در قرآن کریم جز در آیه (حَتّی تَنْکِحَ زَوْجاً غَیْرَهُ) 26به معنای همخوابگی نیامده، یعنی در تمام موارد، استعمال این واژه در قرآن به معنای عقد ازدواج است. جالب این که در آیه فوق نیز بعضی آن را به معنای ازدواج گرفته اند، نه همخوابگی و گفته اند: شرط بودن همخوابگی برای حصول حلیت در چنین ازدواجی، از دلیل خارجی فهمیده می شود، نه از آیه شریفه.
همچنین صاحب جواهر می فرماید:

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید